Эрдэмтэд тархины мэдрэлийн эсүүдийг молекул “баркод”-оор тэмдэглэх замаар мянга мянган холболтыг нэгэн зэрэг, өндөр нарийвчлалтайгаар зураглах “Connectome-seq” хэмээх шинэлэг технологийг боловсрууллаа. 2026 оны эхээр танилцуулагдсан энэхүү арга нь тархины нарийн төвөгтэй сүлжээний зохион байгуулалт болон түүний үйл ажиллагааг гүнзгийрүүлэн ойлгоход томоохон үсрэлт болж байна.
Уламжлалт аргаар тархины холболтыг зураглахын тулд эдийг маш нимгэн хэсэг болгон хувааж, микроскопоор олон сарын турш гараар зурах шаардлагатай байдаг бол шинэ технологи нь энэ процессыг өндөр хурдны секвенс (дараалал тогтоох) ажиллагаа болгон хялбаршуулжээ. “Connectome-seq” платформ нь мэдрэлийн эс бүрт өвөрмөц РНХ баркод олгодог бөгөөд эдгээр нь эс хоорондын холбоос буюу синапс хүртэл зөөгддөг байна. Ингэснээр эрдэмтэд синапсиудыг ялган авч уншсанаар аль эсүүд хоорондоо холбогдсон байгааг шууд тодорхойлох боломжтой болсон юм.
Энэхүү технологийг ашиглан хулганы тархины понтоцеребелляр сүлжээнд 1000 гаруй мэдрэлийн эсийг судлахад өмнө нь мэдэгддэггүй байсан, насанд хүрсэн тархинд байдаггүй гэж үздэг байсан эсийн төрлүүдийн хоорондох шууд холболтуудыг илрүүлжээ. Энэ нь тархины хөгжил болон үйл ажиллагааны талаарх бидний өмнөх ойлголтыг өөрчилж байна.
Шинэ технологийн ач холбогдол:
- Альцгеймер болон бусад мэдрэлийн системийн доройтлын өвчний үед тархины сүлжээнд гарч буй эрт үеийн өөрчлөлтийг илрүүлэх.
- Сэтгэцийн эмгэг болон тархины бусад өвчлөлийг судлах ажлыг хурдасгах.
- Эрүүл болон өвчтэй тархины холболтыг харьцуулж, эмчилгээний шинэ арга барилын суурийг тавих.
Тархины “нууц утсан сүлжээ”-г ийнхүү хурдтай бөгөөд нарийн зураглах боломж бүрдсэн нь мэдрэл судлалын салбарт шинэ эрин үеийг нээж байгаа бөгөөд энэ нь ирээдүйд тархины өвчнүүдийг шинж тэмдэг илрэхээс ч өмнө оношлох, эмчлэх боломжийг олгох юм.
