Шинэ он гарахаар “Детокс” нэртэй жүүс, цай, идэвхжүүлсэн нүүрс (charcoal) капсул, хөлийн наалт, “7 хоногийн элэг цэвэрлэгээ” зэрэг бүтээгдэхүүнүүд сошиал орчинд эрчимтэй сурталчлагддаг. Харин эдгээр тренд үнэхээр шинжлэх ухааны үндэслэлтэй юу гэдгийг The Conversation-ийн Strange Health видео подкастын эхний дугаарт задлан ярьжээ.
Подкастын хөтлөгч, The Conversation-ийн эрүүл мэндийн редактор Кэти Эдвардс болон University of Bristol-ийн GP эмч, багш Дэн Баумгардт нар “Бие махбод өөрөө хоргүйжих (detoxification) чадвартай юу?” гэсэн гол асуултад төвлөрсөн байна. Тэд жүүсээр “Цэвэрлэх”, “Детокс цай”, идэвхжүүлсэн нүүрс, хөлийн наалт, кофе клизм зэрэг нийтлэг аргуудын “юуг биеэс гадагшлуулдаг”, “яаж үйлчилдэг” гэх тайлбар нь ихэнхдээ тодорхой бус, эсвэл шинжлэх ухааны нотолгоо сул байдгийг онцолжээ.
Дугаарт University of Birmingham-ийн элэг судлалын мэргэжилтэн Триш Лалортой хийсэн ярилцлага багтсан байна. Түүний тайлбараар элэг нь бөөр, гэдэсний тогтолцоотой хамтран бодисын солилцооны хорт завсрын бүтээгдэхүүн, эмийн задралын үлдэгдэл зэрэг бодисыг өдөр шөнөгүй боловсруулж, биеэс гадагшлуулах үндсэн “цэвэрлэгээний” үүргийг байнга гүйцэтгэдэг. Иймээс ихэнх эрүүл хүмүүсийн хувьд туйлширсан “цэвэрлэгээ” хийх бодит шаардлага байдаггүй аж.
Гэхдээ “детокс” гэсэн шошготой бүхэн аюулгүй гэсэн үг биш. Лалорын хэлснээр зарим нэмэлт бүтээгдэхүүн тодорхой нөхцөлд ашиг тустай мэт харагдавч ихэнх нь үр нөлөө багатай байдаг бөгөөд буруу хэрэглэвэл эрүүл мэндэд бодит эрсдэл үүсгэж болзошгүй. Ялангуяа нэмэлт бүтээгдэхүүн, ургамлын гаралтай бэлдмэлүүд элгэнд гэмтэл учруулах тохиолдол байдгийг тэр сануулжээ.
Подкастын дүгнэлтээр “жинхэнэ детокс” нь тусгай жүүс, цай бус харин ус хангалттай уух, эслэг ихтэй хоол хэрэглэх, амралт нойроо зохицуулах, архи болон хэтрүүлсэн хэрэглээг багасгах зэрэг өдөр тутмын эрүүл хэвшлээс бүрддэг. Эдгээр нь элэг, бөөрний хэвийн үйл ажиллагааг дэмжих хамгийн бодит, найдвартай арга юм.