Хаббл телескоп санамсаргүй байдлаар задгайрч буй сүүлт одны дүрсийг авчээ
Өнгөрсөн оны сүүлээр Нарны аймгаар хэрэн өнгөрч явсан сүүлт од эвдэрч, хэд хэдэн хэсэгт хуваагдсан нь ажиглагджээ. Азтай тохиолоор, Хаббл сансрын телескоп тухайн үед уг сүүлт од руу чиглэж байсан бөгөөд түүний анхны зорилт нь харагдах боломжгүй болсон тул санамсаргүй байдлаар уг задгайралтыг гэрч болсон байна.
C/2025 K1 (ATLAS) хэмээх уг сүүлт од нь 2025 оны 5-р сард анх илрүүлэгдсэн бөгөөд ойролцоогоор 8 км диаметртэй, ердийнхөөс бага нүүрстөрөгчтэй байжээ. 2025 оны 10-р сарын 8-нд нар руу хамгийн ойрхон буюу 49 сая км зайд дөхөж очиход ихэнх сүүлт од нарны ойр байдлаас болж ууршдаг эсвэл таталцлын хүчээр эвдэрдэг. Гэсэн хэдий ч K1 анх эсэн мэнд үлдсэн мэт харагдсан ч удаан үргэлжилсэн аялал эцэстээ ийнхүү нөлөөлжээ.
2025 оны 11-р сарын эхээр сүүлт од хэд хэдэн хэсэгт хуваагдаж эхэлсэн нь хэд хэдэн телескопт буусан ч Хаббл телескопын авсан зураг онцгой ач холбогдолтой болжээ. Уг нь судлаачид өөр нэг сүүлт одыг задгайрахыг ажиглах гэж байсан бөгөөд төлөвлөгөө бүтэлгүйтсэний дараа K1 рүү анхаарлаа хандуулсан нь санамсаргүй тохиолдол байлаа.
“Заримдаа хамгийн шилдэг шинжлэх ухааны нээлтүүд санамсаргүй тохиолдлоор хийгддэг” хэмээн Обурны их сургуулийн физикийн профессор Жон Нунан онцолжээ. Хаббл телескопын авсан зураг нь K1 нь ядаж дөрвөн хэсэгт хуваагдсныг, тус бүр өөрийн гэсэн тоос шорооны үүлтэй болохыг харуулсан. Энэхүү гэнэтийн ажиглалт нь сүүлт од судлаачдад нэн чухал мэдээлэл өгч, задгайралтын цаг хугацааг нарийвчлан тогтоох боломжийг нээжээ.
https://youtube.com/watch?v=qc0dfrlA-ew%3F%26wmode%3Dopaque%26rel%3D0
Судлаачид сүүлт од задгайрахаас гадна түүний гэрэлтэх байдал гэнэт нэмэгдэх хооронд тодорхой хугацааны завсар байсныг ажигласан. Үүний шалтгааны талаар хоёр таамаглал дэвшүүлжээ. Нэгд, шинээр ил гарсан мөсөн дээр нимгэн тоосны давхарга үүсч, дараа нь үлээгдэж байж гэрэлтэх үзэгдэл эхлэх эсвэл хоёрдугаарт, гадаргуу доорх дулаан хуримтлагдаж, даралт үүсгэн асар том тоос шорооны үүлийг сансарт цацах явдал юм.
https://assets.iflscience.com/assets/articleNo/82903/iImg/89604/STScI-01KJ85DGF5SX0KTW22066KP5D3.jpg
“Хаббл телескоп ийм ойролцоо задгайрч буй сүүлт одны дүрсийг хэзээ ч ингэж ойроос авч байгаагүй. Ихэнхдээ хэдэн долоо хоног эсвэл сарын дараа авдаг байсан. Энэ тохиолдолд бид задгайрахаас ердөө хэдхэн хоногийн дараа авч чадсан нь маш чухал зүйл” хэмээн Нунан онцолсон байна. Одоо K1 сүүлт од нь хэд хэдэн хэсэг болон тархаж, дэлхийгээс 400 сая км орчим зайд орших бөгөөд Нарны аймгаас гадагш чиглэлд хөдөлж, дахин буцаж ирэх магадлалгүй юм. Энэхүү судалгаа нь “Icarus” сэтгүүлд нийтлэгджээ.
