Физикийн ертөнцөд нэгэн ер бусын нээлт гарсан нь Нью-Йоркийн их сургуулийн (NYU) эрдэмтэд дуу авианы тусламжтайгаар агаарт хөвөх чадвартай, шинэ төрлийн “цаг хугацааны болор” (time crystal)-ыг ажигласан явдал юм. Энэхүү материйн өвөрмөц төлөв нь бидний сургуульд үздэг Ньютоны хөдөлгөөний гуравдугаар хууль буюу “үйлчлэл бүхэн эсрэг үйлчлэлтэй” гэх зарчмыг зөрчиж байгаагаараа шинжлэх ухааны хүрээнийхнийг гайхшруулж байна.
Цаг хугацааны болор гэдэг нь гаднын тогтмол түлхэцгүйгээр өөрөө өөртөө тодорхой хэмнэл үүсгэн хэлбэлздэг бөөмсийн нэгдэл юм. NYU-ийн Зөөлөн материйн судалгааны төвийн захирал, профессор Дэвид Гриерийн удирдсан баг ердийн хөөсөнцөр (styrofoam) бөөмсийг дуу авианы долгионоор агаарт хөвүүлэн энэхүү туршилтыг хийжээ. Бөөмсийн хооронд үүсэж буй дуу авианы харилцан үйлчлэл нь тэнцвэргүй буюу нэг талыг барьсан шинжтэй байгаа нь Ньютоны хууль энд үйлчлэхгүй мэт харагдуулж байгаа юм.
Уг нээлтийн хамгийн сонирхолтой тал нь энэхүү системийг нүдээр харах боломжтой бөгөөд ердөө 30 см орчим өндөртэй, гарт багтах авсаархан төхөөрөмж дээр ажилладагт оршино. Профессор Гриер “Цаг хугацааны болор нь хэтэрхий чамин, төвөгтэй мэт санагддаг ч манай систем гайхалтай энгийн” хэмээн онцолжээ.
Эрдэмтдийн үзэж буйгаар энэхүү нээлт нь зөвхөн квант тооцоолол, мэдээлэл хадгалах технологийн ирээдүйд төдийгүй биологийн систем, тухайлбал хүний биеийн биологийн цаг, хоол боловсруулах явц дахь биохимийн үйл ажиллагааг гүнзгийрүүлэн судлахад чухал түлхүүр болох юм. Учир нь бидний бие махбодод явагддаг зарим хэмнэлүүд нь цаг хугацааны болорын энэхүү тэнцвэргүй харилцан үйлчлэлтэй төстэй зарчмаар ажилладаг байна.
Үндэсний шинжлэх ухааны сангийн (NSF) дэмжлэгтэйгээр хийгдсэн энэхүү судалгааны үр дүн “Physical Review Letters” сэтгүүлд нийтлэгдсэн бөгөөд энэ нь физикийн шинэ салбарыг нээж буй томоохон алхам боллоо.
