Хүний технологийн хөгжил, бэлгэдлийн сэтгэлгээ хоёрыг хүн төрөлхтний орчин үеийн байдлын гол шалгуур гэж үзэх нь буруу болохыг шинжлэх ухааны судалгаа харууллаа.
Мичиганы их сургуулийн антропологийн профессор Жон Спетийн удирдсан судалгаагаар хүний технологи байнга хөгжиж байдаг тул “өмнө орчин үеийн” ба “орчин үеийн” хэмээн зааг тавих нь хязгаарлагдмал бөгөөд хийсвэр гэж үзжээ. Тэрбээр хүний бэлгэдлийн сэтгэлгээний эхлэл нь зөвхөн чимэглэл, хадны зураг зэрэг ашиггүй зүйлсээр хэмжигдэхгүй, харин эртний хүмүүсийн өдөр тутмын хэрэгсэл ч бэлгэдэл, сүнслэг утга агуулж байсан байж болзошгүйг онцолсон байна. Үүний тулд эртний хүмүүсийн хэрэглэж байсан чулуун зэвсгийн гарал үүслийг судалж, хол зайнаас авчирсан чулуу нь сүнслэг ач холбогдолтой байж болохыг дурдав.
Мөн Неандертальчуудын булшлах ёслол зэрэг Плейстоцен үеийн соёлын үйлдлүүд нь хүний орчин үеийн зан үйл, сэтгэлгээний эхлэлд гэрэл тусгаж болохыг тэмдэглэжээ. Испанийн Сима де лос Уэсос хэмээх газарт 450 мянган жилийн өмнө 29 хүний яснуудыг зориудаар оршуулсан байж болзошгүй нь хүний бэлгэдэл, сүнслэг зан үйл хэдэн зуун мянган жилийн өмнөөс эхэлсэн байж болохыг илтгэнэ.
Энэхүү судалгаа нь хүний оюун ухааны хөгжил, соёлын гарал үүсэлд шинэ ойлголт өгч, археологийн олдворуудыг дахин үнэлэх шаардлагатайг харуулж байна.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2950236526000083
