Дэлхийн худалдааны байгууллагын (ДХБ) шинэ тайланд дурдсанаар, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын Ирантай хийж буй мөргөлдөөн нь дэлхийн худалдаанд эрсдэл учруулж, ДНБ-ний өсөлтийг сааруулж, бордооны үнийг нэмэгдүүлэх төлөвтэй байна. Мөн газрын тосны үнийн өсөлт нь дэлхийн эдийн засагт сөргөөр нөлөөлж, хиймэл оюун ухааны (AI) салбарт сүүлийн үед бий болсон хөгжлийг зогсоож болзошгүйг тус байгууллага анхааруулжээ.
ДХБ-ны ерөнхий эдийн засагч Роберт Стайгер өнгөрсөн пүрэв гаригт хийсэн хэвлэлийн бага хурал дээр хэлэхдээ, хэрэв эрчим хүчний үнэ энэ оны турш өндөр хэвээр байвал ДНБ-ний өсөлтийн төлөв нь 2026 онд 2.8%-иас 2.5% болж буурч, 2027 онд сэргэх төлөвтэй байгааг дурджээ. Ойрхи Дорнод дахь мөргөлдөөний үргэлжлэх хугацаа нь таамаглалд тодорхойгүй байдал үүсгэж байгаа бөгөөд энэ нь хиймэл оюун ухааны салбарт ч нөлөөлөх юм.
Сүүлийн жилүүдэд хиймэл оюун ухааны бараа, үйлчилгээнд хийгдэх хөрөнгө оруулалт нь дэлхийн эдийн засагт эерэг нөлөө үзүүлсэн ч, эрчим хүчний үнэ өндөр хэвээр байвал энэ хөгжил саарахыг Стайгер хэлжээ. Учир нь хиймэл оюун ухааны хөрөнгө оруулалт нь ихэвчлэн хэд хэдэн томоохон компаниудад төвлөрсөн бөгөөд технологийн ирээдүй нь тодорхойгүй байгаа юм.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп өөрөө хиймэл оюун ухааны хөгжлийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлдэг ч, түүний Ирантай хийсэн мөргөлдөөний шалтгаан тодорхойгүй, зохицуулалтгүй байгаа нь эдийн засаг, технологийн салбарт эргэлзээ төрүүлж байна. Иран нь Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх тээврийг хааж, дэлхийн газрын тосны 20%-ийг дамжуулдаг энэ бүсэд хөлөг онгоцууд руу пуужин, дроноор дайрч байгаа нь эрчим хүчний үнийг өсгөхөд хүргэж байна.
АНУ-ын засаг захиргаа газрын тосны үнийг бууруулахын тулд Ираны зарим газрын тосны экспортын хоригийг цуцлах боломжийг судалж байгаа талаар мэдээлэл байна. Үүнээс гадна, Израиль Ираны Өмнөд Парс хийн ордыг бөмбөгдсөний хариуд Иран нь дэлхийн хамгийн том шингэрүүлсэн байгалийн хийн үйлдвэр болох Катарын Рас Лаффан хот руу халдлага хийж, их хэмжээний хохирол учруулсан байна. Энэ нь Европын болон Азийн орнуудын байгалийн хийн хангамжид сөргөөр нөлөөлж, Европын байгалийн хийн үнэ 30%-иар өсчээ.
Лхагва гарагт Брент маркийн нефтийн үнэ нэг баррель нь 119 ам. долларт хүрээд буурсан бол АНУ-д автобензиний дундаж үнэ дайны өмнөх 2.90 ам. доллараас 3.88 ам. долларт хүрчээ. АНУ-ын засгийн газар газрын тосны экспортыг хязгаарлах бодолгүй байгаа бөгөөд Ормузын хоолойг нээх нь эрчим хүчний үнийг бууруулах цорын ганц арга зам гэж шинжээчид үзэж байна. Үүний тулд АНУ цэргийн хүчээ нэмэгдүүлэхээр бэлдэж магадгүй гэсэн мэдээлэл байна.
Ирантай хийсэн дайны нийт зардал ойролцоогоор 16 тэрбум ам. долларт хүрсэн бөгөөд Пентагоноос нэмж 200 тэрбум ам. доллар нэхэмжлэх төлөвтэй байна. Хэрэв эрчим хүчний үнэ цаашид өссөөр байвал АНУ-д энэ мөнгө болон түүнээс дээш хэмжээний мөнгө хэрэгцээтэй болно. Учир нь Ормузын хоолойг нээхгүй бол улс орны эдийн засаг нь өөртөө хохирол учруулах зам руу орно.
