Орчин үеийн шинжлэх ухааны салбарт биологийн хүйсийг нэг утгатай, туйлын үнэнээр тодорхойлох нь нэлээд төвөгтэй асуудал болоод байна. Олон жилийн турш эрдэмтэд биологийн хүйсийг гаметын (бэлгийн эс) хэмжээ, хромосомын бүтэц, гадаад төрх болон зан байдал зэрэг олон хүчин зүйлээр тодорхойлохыг оролдож ирсэн боловч эдгээр аргууд нь бүх тохиолдолд үнэн зөв хариулт өгдөггүй болохыг шинэ судалгаанууд харуулж байна.
Нью-Йоркийн их сургуулийн судлаач Мадлен Эппли болон Энди Ли нарын хийсэн шинэ судалгаагаар биологийн хүйсийг зөвхөн нэг хэмжүүрээр хязгаарлан тодорхойлох нь боломжгүй бөгөөд энэ нь байгаль дэлхийн маш нарийн төвөгтэй, хувьсамтгай чанарыг илтгэж байгаа аж. Судлаачдын үзэж буйгаар хүйсийг тодорхойлохдоо олон талт шинж чанаруудыг хослуулсан уян хатан тогтолцоог ашиглах нь шинжлэх ухааны хувьд илүү үр дүнтэй юм.
Эрдэмтэд ихэвчлэн бэлгийн эсийн хэмжээгээр хүйсийг ангилдаг боловч амьд байгаль дээр гаметыг шууд ажиглах боломжгүй тохиолдол олон байдаг. Ийм үед амьтдын зан байдал, өнгө зүс зэрэг “орлуулагч” шинж тэмдгүүдийг ашигладаг ч энэ нь алдаа гаргах магадлалыг нэмэгдүүлдэг байна. Жишээлбэл, зарим төрлийн шувуудын өдний өнгө эсвэл зан авир нь тэдний эр, эм бэлгийн эс боловсруулах чадварыг шууд илэрхийлдэггүй болохыг судалгаагаар тогтоожээ.
Судлаач Эппли болон Ли нар цаашид шинжлэх ухааны бүтээлүүдэд хүйсийг тодорхойлохдоо ашигласан арга барил болон түүний хязгаарлалтыг маш тодорхой тусгаж байхыг зөвлөж байна. Тухайлбал, бэлгийн эсийг шууд ажиглаагүй тохиолдолд бусад шинж тэмдгээр таамаглал дэвшүүлж буйгаа дурдах нь зүйтэй гэж үзжээ. Мөн биологийн хүйс болон хүйсийн баримжаа (gender identity) гэх ойлголтуудыг хооронд нь андуурч болохгүйг онцлон тэмдэглэсэн байна.
