Сүүлийн үеийн сансрын ажиглалтаар сарны гадаргуу дээр 22 метр өргөнтэй, шинээр үүссэн тогоог судлаачид олж тогтоолоо. Сар нь тэрбум гаруй жилийн туршид солир, сүүлт одны бөмбөгдөлтөд өртсөөр ирсэн бөгөөд бидний харж дассан “далай” хэмээх харанхуй хэсгүүд нь ойролцоогоор 3.8 тэрбум жилийн өмнөх эрчимтэй мөргөлдөөнүүдийн ул мөр юм. Гэвч энэхүү үйл явц одоо ч зогсоогүй бөгөөд жижиг биетүүд сарыг мөргөж, шинэ сорви үлдээсээр байна.
Шинэ тогоог илрүүлэхдээ “Lunar Reconnaissance Orbiter Camera” (LROC) багийнхан тухайн газрыг өөр өөр цаг үед авсан зургуудыг харьцуулах аргыг ашиглажээ. 2009 оны 12-р сараас 2012 оны 12-р сар хүртэлх хугацааны зургуудыг судалснаар мөргөлдөөн хэзээ болсныг тодорхойлсон байна. Энэхүү шинэ тогоо нь нарны гэрлийн туяа мэт тархсан, маш тод гэрэлтсэн материалаараа онцлог юм.
Ийм гэрэл гэгээтэй байдал нь удаан үргэлжлэхгүй. Нарны салхи, сансрын туяа болон бичил биетүүдийн нөлөөгөөр гадаргуугийн материал аажмаар өнгөө алдан харанхуйлдаг. “Сансрын элэгдэл” гэж нэрлэгддэг энэхүү үзэгдэл нь хэдэн мянган жилийн хугацаанд тогооны туяаг бүдгэрүүлж, хуучин гадаргуутай нь ижил өнгөтэй болгодог байна. Энэ нь Tycho зэрэг эртний тогоонууд яагаад ийм гэрэлтсэн туяагүй байдгийг тайлбарладаг.
Энэхүү нээлт нь зөвхөн шинжлэх ухааны сонирхолтой олдвор төдийгүй сансрын хөлөг болон ирээдүйн сарны аялалд учирч болзошгүй эрсдэлийг үнэлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Тогоонууд хэр хурдан өөрчлөгддөгийг судалснаар сарны гадаргуугийн насжилтыг тодорхойлох арга боловсронгуй болж байна. Сар бол хөдөлгөөнгүй, тогтонги биет биш, харин сансрын урт аяллынхаа явцад шинэ шинж чанаруудыг олж, тасралтгүй хувьсан өөрчлөгдөж буй амьд түүх юм.
