Их Британийн SAS тусгай хүчний цэргүүд Афганистанд үйлдэгдсэн гэх дайны гэмт хэргийн асуудлаар явагдаж буй мөрдөн шалгах ажиллагааны хүрээнд асуултад хариулахаас татгалзсан байна.
2023 онд эхлүүлсэн энэхүү мөрдлөг нь 2010-2013 оны хооронд Афганистан дахь Британийн цэргийн хүчнийхэн шүүхээс гадуур хүн амины хэрэг үйлдсэн эсэх, мөн энэ хэргийг нуун дарагдуулсан эсэхийг тогтоох зорилготой юм. Даваа гарагт болсон сонсголын үеэр шүүгч Чарльз Хэддон-Кэйв тусгай хүчний олон цэрэг өөрийгөө яллахгүй байх эрхээ эдэлж, асуултад хариулахаас татгалзсан тухай мэдэгдэв. Тэдгээр цэргүүд нь тухайн үед явуулж байсан “Санаатай саатуулах ажиллагаа”-тай (DDO) холбоотой болохыг мөрдлөгийн явцад тогтоосон байна.
Мөрдөн байцаалтын ажиллагаанд Британийн Батлан хамгаалах яамнаас баримт бичиг гаргаж өгөх тал дээр хүндрэл үүсээд байгаа аж. Есдүгээр сард болсон сонсголоор шүүгч Хэддон-Кэйв өмнөх хайлтаар 97 сая бүртгэлийг орхигдуулсныг илрүүлснээ “сэтгэл түгшээсэн бөгөөд харамсалтай үйл явдал” хэмээн тодорхойлсон байна. Батлан хамгаалах яамны зүгээс нэмэлтээр 1200 орчим баримт бичиг шаардлагатай гэж үзэж байгаагаа илэрхийлж, мэдээлэл өгөх ажиллагаа хойшилсонд уучлалт гуйжээ.
Энэхүү мөрдлөг нь Афганистанд явуулсан ажиллагааны үеэр 80 хүртэлх хүн амиа алдсан байж болзошгүй гэх хэргийг судалж байна. Тусгай хүчний нэгэн мэдээлэгчийн өгсөн мэдээллээр, 2011 онд хууль бус аллагын талаарх анхааруулгыг командлагчид үл тоомсорлосон гэж буруутгагджээ. Өмнө нь 2022 онд BBC телевизийн хийсэн сурвалжилгаар Helmand мужид байрлаж байсан SAS-ийн нэгж 54 хүнийг сэжигтэй байдлаар хөнөөсөн байж болзошгүйг тогтоосон байна.
Британийн цэргүүд 2001 онд АНУ-ын удирдлага дор Афганистанд нэвтэрч, НАТО-гийн номлолын хүрээнд Талибаны эсрэг идэвхтэй байлдааны ажиллагаа явуулж байв. Ойролцоогоор хоёр арван жил үргэлжилсэн энэ хугацаанд Британийн 450 гаруй цэргийн албан хаагч амиа алджээ. 2021 онд өрнөдийн дэмжлэгтэй засгийн газар унаж, Талибанчууд хяналтаа сэргээх үед Британи улс цэргээ бүрэн татсан юм.
<source data-srcset="
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/xxs/69e788e22030272d9c58067e.jpg 280w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/xs/69e788e32030272d9c58067f.jpg 320w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/thumbnail/69e788e12030272d9c58067d.jpg 460w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/m/69e788e32030272d9c580680.jpg 540w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/l/69e788e42030272d9c580681.jpg 768w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/article/69e788e02030272d9c58067c.jpg 980w,
https://mf.b37mrtl.ru/files/2026.04/xxl/69e788e52030272d9c580682.jpg 1240w
" srcset="
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
A high proportion of elite British soldiers have invoked their privilege against self-incrimination, according to the judge overseeing the inquiry
Many soldiers from the UK’s elite Special Air Service (SAS) have refused to answer questions as part of an inquiry into alleged war crimes committed in Afghanistan, the Guardian reported on Monday.
The inquiry, launched in 2023, was established to investigate alleged extrajudicial killings by British forces in Afghanistan between 2010 and 2013. It is also examining allegations of a cover-up and whether the Royal Military Police properly investigated the incidents.
At Monday’s hearing, Lord Justice Charles Haddon-Cave said that written requests for information had been sent to numerous SAS soldiers linked to the deliberate detention operations (DDOs) at the center of the allegations, according to the Guardian.
“A high proportion have indicated their intention to rely on their privilege against self-incrimination and have refused to answer any questions asked by the inquiry,” the judge said, as cited by the newspaper.
The inquiry has also faced difficulties obtaining documents from the Ministry of Defence.
At a hearing in September, Haddon-Cave revealed that 97 million records from the period under investigation had been omitted from earlier searches. The judge described the discovery as “troubling and regrettable.” The ministry said it expected only around 1,200 additional documents to require disclosure and apologized for delays in responding to the inquiry’s questions.
In April, British media reported that SAS soldiers were resigning in significant numbers over fears of prosecution related to past operations. “Morale is s**t at the moment,” the Telegraph quoted an unnamed insider as saying.
The inquiry has examined allegations involving up to 80 Afghan deaths during SAS operations. A senior special forces whistleblower alleged that commanders had failed to act on warnings about unlawful killings in 2011.
In 2022, a BBC Panorama investigation identified 54 people killed in suspicious circumstances by one SAS unit during a six-month deployment to Afghanistan’s Helmand province between November 2010 and May 2011. Former SAS personnel told the BBC that unarmed Afghan men had been killed during night raids and that weapons had been planted at the scenes to make the shootings appear justified.
The BBC also reported that senior special forces officers had been aware of concerns over the killings but had failed to report them to military police.
British forces were deployed to Afghanistan in 2001 as part of the US-led invasion following the September 11 terrorist attacks. The UK subsequently became one of the largest contributors to the NATO-led mission, with British troops heavily involved in fighting Taliban insurgents, particularly in the southern province of Helmand.
More than 450 British military personnel were killed during the nearly two-decade campaign. The UK withdrew its remaining troops in 2021 as the Taliban regained control of Afghanistan following the collapse of the Western-backed government.
You can share this story on social media:
