Болгарын өмнөд хэсгээс олдсон энэхүү өвөрмөц олдвор нь тухайн үеийн шашны зан үйл болон шүтлэгийн соёлын талаар шинэ мэдээлэл өгч байна.
Болгарын үндэсний түүхийн музейн судлаачид Ивайловград хотын ойролцоох Балак Дере хэмээх археологийн дурсгалт газраас 1500 орчим жилийн өмнө гал түймэрт өртөж сүйдсэн эртний сүмээс гантиг чулуун сийлбэр илрүүлжээ. Энэхүү олдвор дээр эртний байгаль, уулс, үржил шимийн охин тэнгэр Кибеле болон гол мөрөн, булаг шандны эзэн нимфүүдийг хамтад нь дүрсэлсэн байна. Судлаач Ивайло Каневээр ахлуулсан багийнхан ийнхүү дөрвөн дүрийг нэг дор дүрсэлсэн хосгүй хослолыг өмнө нь археологийн малтлагаар илрүүлж байгаагүй хэмээн онцолжээ.
Тус сүмийн бүтэц нь 49 орчим фут урттай, гурван өрөөтэй бөгөөд нэг өрөөнд нь тахилын ширээ, нөгөөд нь золиослолын байгууламж, гурав дахь өрөөнд нь өргөл барьц хадгалдаг байсан байж болзошгүй гэж таамаглаж байна. Сүмийг тойруулан усан суваг байгуулсан нь нимфүүдийг тусгайлан шүтдэг байсныг илтгэж байж болох юм. Энэхүү олдвор нь эртний Тракийн нутаг дэвсгэрт олон шашны уламжлал хэрхэн зэрэгцэн оршиж байсныг ойлгоход чухал ач холбогдолтой юм.
Эртний сүм нь МЭ III зуунаас эхлэн ашиглагдаж байсан бөгөөд Ромын эзэнт гүрэнд Христийн шашин дэлгэрсний дараа ч уламжлалт шашны зан үйл үргэлжилсээр байсныг судалгаа харуулж байна. МЭ V зууны дунд үед гарсан их түймэр нь тухайн үед шашны уламжлалт шүтлэгт тавьсан хязгаарлалт болон шашны зөрчилтэй холбоотой байж болзошгүй гэсэн таамаглал дэвшүүлжээ. Гэсэн хэдий ч тус сүмийг санаатайгаар галдан шатаасан эсэх, эсвэл шашны мөргөлдөөн үүнд нөлөөлсөн эсэхийг баттай тогтоогоогүй байна.
Балак Дере нь 2004 оноос хойш үргэлжилж буй малтлагын үр дүнд III-XIII зууны хооронд суурьшиж байсан эртний Ромын үеийн болон дундад зууны үеийн түүхийг хадгалсан чухал цогцолбор юм. Энэхүү гантиг сийлбэр нь тухайн бүс нутаг дахь хамгийн сүүлчийн харийн шашны сүмүүдийн нэг байсан байж магадгүй хэмээн судлаачид үзэж байна. Одоогоор сүмийн сүйрлийн шалтгаан болон тухайн үеийн шашны шилжилтийн үеийн үйл явдлууд нь судалгааны гол сэдэв хэвээр үлдлээ.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
Archaeologists in southeastern Bulgaria have unearthed a marble relief showing the goddess Cybele beside three nymphs, a pairing that researchers call unusual. The carving came from a pagan temple destroyed by fire about 1,500 years ago. It may help explain who was worshipped there and how long the rites lasted.
The discovery was made at Balak Dere, an archaeological site near Ivaylovgrad. The excavation was led by archaeologist Ivaylo Kanev, and his team from Bulgaria’s National Museum of History finished its latest round of work there in October.
Balak Dere is no newcomer to research. Archaeologists have been investigating it since 2004, turning up buildings, coins and other objects that show how the settlement changed over hundreds of years. But, how did certain religious traditions manage to survive as the world around the temple underwent profound changes?
A Combination Not Seen Before
According to Arkeonews, the marble relief depicts the ancient mother goddess Cybele together with three nymphs. Researchers say this grouping has not previously been identified in comparable archaeological finds, which is a big part of why the piece stands out.
The figures come from different corners of the divine world. Cybele was a goddess associated with nature, mountains and fertility. Nymphs, by contrast, were female divinities often tied to rivers, springs and other natural features. Finding all four on one carving suggests that worshippers may have honored them within the same sacred space. The relief could also help clarify which deities were venerated at the sanctuary and how different religious traditions came together there.
The Temple and Its Waterway
Another find at the site may help explain the pairing. Archaeologists identified a water channel surrounding the temple, which stands near the Arda River. Taken together with the carving, the channel has raised the possibility that the sanctuary included a space devoted to the worship of nymphs.
The building itself measured roughly 49 feet long and had three connected rooms, each apparently built for a different purpose. One held an altar. Another contained a structure believed to have been used for sacrifices. The third, researchers suspect, was where offerings were stored.
A Fire and an Unanswered Question
The temple is believed to have hosted pagan worship as early as the third century A.D. Researchers suspect ceremonies continued long after Christianity began spreading across the Roman Empire. The temple’s end is where the story gets murkier. Archaeologists found evidence that a major fire destroyed the complex around the middle of the fifth century A.D., a time when traditional pagan worship was facing growing restrictions across the empire.
Researchers have suggested the blaze could be connected to religious tensions as Christianity became more widespread. They have not established, however, whether the fire was deliberately set or whether religious conflict played any role at all.
As National Museum of History of Bulgaria reported, the sanctuary’s apparent use during that period has led archaeologists to believe it may have been among the last pagan temples associated with ancient Thracian communities in the region. The temple belongs to a larger settlement inhabited at different points between the third and 13th centuries, with excavations revealing both Roman-era religious activity and later medieval life.
So the carving answers some questions and leaves the biggest one, what happened the day the temple burned, wide open.
Enjoyed this article? Subscribe to our free newsletter for engaging stories, exclusive content, and the latest news.
