Арав гаруй жилийн турш үргэлжилсэн DESI (Dark Energy Spectroscopy Instrument) төсөл сансар огторгуйн хамгийн том, өндөр нягтралтай 3D газрын зургийг бүтээж дууслаа. Аризона дахь Кит Пик үндэсний ажиглалтын төвд байрлах DESI төхөөрөмж нь сүүлийн таван жилийн хугацаанд 47 сая гаруй галактик, квазар болон 20 сая орчим оддыг судалж, 11 тэрбум гаруй жилийн тэртээх сансрын түүхийг нэгтгэсэн байна. Энэхүү мэдээллийн сан нь өмнөх бүх судалгааг нийлүүлснээс зургаа дахин их галактик, квазарыг агуулж байгаагаараа онцлог юм.
DESI төслийн удирдагч Майкл Левигийн мэдэгдсэнээр, энэхүү өргөн цар хүрээтэй мэдээлэл нь сансрын хурдатмал тэлэлтийг удирдаж буй “харанхуй энерги”-ийн нууцыг тайлахад чухал ач холбогдолтой. Судалгааны анхны үр дүнгээс харахад харанхуй энерги нь цаг хугацааны явцад өөрчлөгддөг байх магадлалтай бөгөөд энэ нь уламжлалт сансрын загваруудад томоохон эргэлт хийж байна.
DESI нь хоногт 80 гигабайт мэдээлэл цуглуулах чадвартай 5000 ширхэг шилэн оптик “нүд”-тэй бөгөөд үүний тусламжтайгаар объект бүрийн байрлал, хурд, химийн найрлагыг нарийвчлан тодорхойлжээ. Төслийн хам менежер Адам Майерс энэхүү гайхамшигтай амжилтад хүрсэндээ баяртай байгаагаа илэрхийлсэн юм.
Тус төсөл 2028 он хүртэл үргэлжлэх бөгөөд цаашид харанхуй матери, жижиг галактик болон одны урсгал зэрэг сансрын бусад нууцуудыг гүнзгийрүүлэн судлах зорилготой. Энэхүү өргөн мэдээллийн сан нь сансар огторгуйн үүсэл, хөгжил, ирээдүйн төгсгөлийн талаарх хүн төрөлхтний ойлголтыг шинэ шатанд гаргах асар их боломжийг нээж байна.
