Ойрхи Дорнодод үүсээд буй геополитикийн хурцадмал байдал, ялангуяа АНУ, Израиль болон Иран улсуудын хоорондох мөргөлдөөн дэлхийн эрчим хүчний хамгийн чухал суваг болох Хормузын хоолойд ноцтой саатал үүсгээд байна. Сүүлийн мэдээгээр тус хоолойгоор дамжих тээвэрлэлт эрс буурч, нэг өдрийн дотор ердөө гуравхан хөлөг онгоц өнгөрсөн нь түүхэн дэх хамгийн доод үзүүлэлтүүдийн нэг боллоо.
Олон улсын эрчим хүчний агентлаг (IEA) энэхүү нөхцөл байдлыг 1970-аад оны газрын тосны хямрал болон Орос-Украины дайнаас үүдэлтэй хийн тасалдалтай харьцуулахад ч илүү том хэмжээний нийлүүлэлтийн саатал гэж үнэлжээ. Мөргөлдөөн эхлэхээс өмнө дэлхийн газрын тос, байгалийн хийн нийлүүлэлтийн тавны нэг нь энэ хоолойгоор дамждаг байв. АНУ Ираны хөлөг онгоцыг барьцаалсан нь Ираны тал хариу арга хэмжээ авахаа мэдэгдэж, энхийн хэлэлцээрээс татгалзахад хүргээд байна.
Хормузын хоолойг тойрч гарах альтернатив маршрутууд:
Хямралт нөхцөл байдлаас шалтгаалан улс орнууд газрын тосны экспортоо үргэлжлүүлэхийн тулд дараах хуурай замын болон өөр далайн гарцуудыг ашиглахаар зорьж байна:
- Саудын Араб (East–West хоолой): 1,200 км урт энэхүү хоолой нь өдөрт 7 сая баррель газрын тосыг Улаан тэнгис рүү тээвэрлэх хүчин чадалтай. Гэвч Янбу боомтоос цааш чиглэх зам нь Йемений Хути босогчдын халдлагад өртөх өндөр эрсдэлтэй байна.
- АНЭУ (Habshan–Fujairah хоолой): Оман булан руу өдөрт 1.8 сая баррель тээвэрлэх боломжтой ч сүүлийн үед дрон халдлагуудын улмаас ачаа ачилт саатаад байгаа юм.
- Ирак (Kirkuk–Ceyhan хоолой): Туркийн боомт руу чиглэх энэхүү гарцаар одоогоор өдөрт 170,000 баррель газрын тос шахаж байгаа бөгөөд цаашид 250,000-д хүргэх зорилттой байна.
- Иран (Goreh–Jask хоолой): Иран өөрийн Jask боомтоор дамжуулан Хормузын хоолойг тойрох төлөвлөгөөтэй байгаа ч боомтын бүтээн байгуулалт бүрэн дуусаагүй байна.
Ирак улс Оман руу чиглэсэн Basra–Duqm болон Иордан руу чиглэсэн 1 сая баррелийн хүчин чадалтай хоолойн төслүүдийг судалж байна. Гэвч эдгээр нь асар өндөр зардал, улс төрийн тогтворгүй байдал болон аюулгүй байдлын шалтгаанаар удаашралтай байгаа юм. Хормузын хоолойг тойрсон шинэ суваг байгуулах санаачилга нь одоогоор зөвхөн онолын шатанд хэлэлцэгдэж байна.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
The U.S.-Israeli war with Iran has disrupted shipping through the Strait of Hormuz, with only three vessels passing the waterway in one 24 hour, shipping data showed.
The Strait is considered the world’s most important oil chokepoint and had been handling roughly one-fifth of the world’s oil and liquefied natural gas supply before the U.S. and Israel’s war on Iran began on February 28.
More than a dozen tankers passed through the Strait after Iran briefly declared it open on Friday. But a ceasefire between the U.S. and Iran appeared in jeopardy on Tuesday as Iran vowed to retaliate for the U.S. seizure of one of its vessels and refused to join new peace talks.
The International Energy Agency (IEA) has called it the largest supply disruption on record, bigger than the oil shocks of the 1970s and the loss of Russian pipeline gas after Moscow’s invasion of Ukraine combined.
There are some existing and possible alternative oil and gas export bypasses of the Strait of Hormuz. These include:
EAST–WEST PIPELINE (SAUDI ARABIA)
Saudi Arabia’s 1,200‑km East–West pipeline can transport up to seven million barrels per day (bpd) of crude to the Red Sea port of Yanbu, with effective exports estimated at about 4.5 million bpd, depending on tanker and jetty availability.
From Yanbu, shipments can travel to Europe via the Suez Canal or south via the Bab el-Mandeb strait to reach Asia, a route carrying security risks from Yemen’s Houthi militants, who have attacked tankers during the Gaza war.
HABSHAN–FUJAIRAH PIPELINE (UAE)
The Abu Dhabi Crude Oil Pipeline (ADCOP) runs from Abu Dhabi’s Habshan onshore fields to Fujairah on the Gulf of Oman, outside Hormuz. Operated by ADNOC and commissioned in 2012, the 360‑km pipeline has a capacity of about 1.5 to 1.8 million bpd.
Oil loadings at Fujairah, however, have been affected by drone attacks since the Iran war started at the end of February.
KIRKUK-CEYHAN PIPELINE (IRAQ-TURKEY)
Iraq‘s main northern export route runs from Kirkuk to Turkey’s Mediterranean port of Ceyhan via the Kurdistan region.
The pipeline restarted last September after a two and a half year shutdown following an interim deal between Baghdad and the Kurdistan Regional Government.
On March 17, Iraq began pumping 170,000 bpd, with plans to reach 250,000 bpd, after Iraq’s national oil company SOMO signed export contracts via Turkey, Jordan and Syria.
GOREH-JASK PIPELINE
Iran may be able to utilise the Jask terminal, fed by the one million bpd Goreh-Jask pipeline, to bypass the Strait, the IEA said in its latest oil market report.
The construction of the terminal is not fully complete, but a loading from Jask was tested in 2024, it said.
Possible alternative routes:
IRAQ–OMAN PIPELINE
Iraq said last September it was considering a pipeline from Basra to Oman’s port of Duqm on the Gulf of Oman.
The project remains at an early conceptual stage, with routes under study including an overland line via neighbouring countries or a costly subsea pipeline.
IRAQ–JORDAN PIPELINE
The proposed 1 million bpd pipeline would ship crude from Basra to Jordan’s Red Sea port of Aqaba, bypassing Hormuz.
First proposed in the 1980s and approved in principle in 2022, the project remains stalled by cost, security and political hurdles.
GULF–SEA OF OMAN CANAL
A canal bypassing Hormuz – similar to the Suez or Panama Canals – remains purely conceptual. A project to cut through the Hajar Mountains toward Fujairah would face extreme engineering challenges and could cost hundreds of billions of dollars.
