АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан нар дипломат харилцааг хэвийн болгох, бүс нутгийн нөхцөл байдлыг намжаах 14 зүйл бүхий санамж бичигт алсаас гарын үсэг зурж, баримт бичиг нэн даруй хүчин төгөлдөр болжээ.
Ираны Парламентын дарга бөгөөд ахлах хэлэлцээч Мохаммад Галибаф уг баримт бичгийг АНУ-ын дипломат ялагдал хэмээн тодорхойлж, Вашингтон цэргийн зорилгодоо хүрч чадаагүйг баталж байна гэв. Санамж бичгийн хүрээнд АНУ тэнгисийн цэргийн бүслэлтийг цуцалж, Ираны газрын тосны экспортод тавьсан хоригийг сулруулах, царцаагдсан хөрөнгийг чөлөөлөх, мөн 300 тэрбум ам.долларын өртөг бүхий эдийн засгийн сэргээн босголтын төлөвлөгөөг дэмжихээр тохиролцжээ. Хариуд нь АНУ бүс нутагт шинээр хориг арга хэмжээ авахгүй, нэмэлт цэргийн хүч байршуулахгүй байх үүрэг хүлээсэн байна.
Санамж бичигт Ираны цөмийн хөтөлбөрийг хязгаарлах, Олон улсын атомын энергийн агентлаг (IAEA)-ийн хяналтан дор баяжуулсан материалын нөөцийг зохицуулах механизмыг тусгажээ. Мөн Гормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх тээврийн аюулгүй байдлыг хангах, Ливан дахь Израйлийн цэргийн ажиллагааг зогсоох зэрэг асуудлыг хөндсөн байна. Ираны тал Гормузын хоолойг хянах эрхээ эдлэхээ мэдэгдсэн бөгөөд уг баримт бичиг нь 60 хоногийн хугацаатай хэлэлцээний эхлэл болж байгаа юм.
АНУ-ын зүгээс уг хэлэлцээрийн талаарх албан ёсны дэлгэрэнгүй мэдээллийг хараахан нийтлээгүй байгаа ч Цагаан ордны өндөр албан тушаалтан баримт бичгийн агуулгыг танилцуулжээ. Ерөнхийлөгч Дональд Трамп хэлэлцээрийн талаар шууд тайлбар өгөөгүй ч Ираны талыг үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд хатуу арга хэмжээ авахыг анхааруулсан байна. Энэхүү баримт бичиг нь эцсийн хэлэлцээр биш бөгөөд НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлөөр баталгаажуулах эцсийн шийдвэр гаргах хүртэлх үйл явцын эхлэл юм.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
The newly signed memorandum of understanding is a “record of US failure,” Tehran’s chief negotiator Mohammad Ghalibaf said
Iranian officials have portrayed the newly signed memorandum of understanding with the US as a diplomatic victory achieved through strength and as evidence that Washington failed to achieve any of its objectives militarily.
The 14-point document was signed remotely by President Donald Trump and his Iranian counterpart, Masoud Pezeshkian, late Wednesday and immediately entered force, according to the Pakistani mediators.
The US side has been unusually muted in its public response. The White House has also yet to publish the final text of the memorandum, although an unnamed senior US official read out the 14-point document to journalists after days of criticism over the secrecy surrounding the deal.
Meanwhile, Iran’s parliament speaker and chief negotiator in the talks, Mohammad Ghalibaf, described the memorandum as proof of US surrender.
“The agreement is a record of US failure,” Ghalibaf said in a televised interview on Wednesday. “People will see it and judge.”
Tehran has argued that the document reflects a series of concessions by Washington, including the lifting of the US naval blockade, sanctions waivers for Iranian oil exports, access to frozen Iranian funds, and a US-backed economic reconstruction plan worth at least $300 billion. Washington has also agreed not to impose new sanctions or deploy additional forces in the region while the sides negotiate a final agreement.
In response, Iran “will make arrangements” to restore freedom of navigation through the Strait of Hormuz – something that had not been an issue before the US-Israeli attack. However, Tehran has signaled that the key waterway will not simply return to prewar conditions.
“I emphasize again that the Strait of Hormuz will never return to the previous conditions,” Ghalibaf said. “Iran has the right to sovereignty over the Strait of Hormuz, and of course, we will receive a fee for services.”
Iranian Foreign Ministry spokesman Esmaeil Baghaei added that a framework was being developed to manage the key waterway, with consultations already held with Oman, as outlined in the MOU.
Tehran has also highlighted the memorandum’s language on Lebanon. “If the Israeli regime’s attacks on Lebanon continue, it will be considered a violation of the other party’s commitments under the memorandum of understanding,” Baghaei said.
The memorandum is not a final peace agreement, but launches a 60-day negotiation period during which Washington and Tehran are expected to discuss Iran’s nuclear program, sanctions relief, frozen assets, the future administration of the Strait of Hormuz, and a final settlement to be endorsed by the UN Security Council.
The nuclear language in the document states that Iran “reaffirms that it shall not procure or develop nuclear weapons” – something Tehran has been stating for years, including during both previous US-Israeli attacks. The MOU adds that the sides will work out a mechanism for the disposition of stockpiled enriched material, with the minimum methodology being down-blending on site under IAEA supervision.
Trump made multiple unrelated posts on Truth Social hours after signing but said nothing about the deal. Earlier in the day, he defended the memorandum, threatening to “bomb the hell out of” Iran if it failed to comply.
