Харанхуй матер агуулаагүй байж болох ер бусын галактикуудын үүсэл нь орчлон ертөнцийн бүтцийн талаарх бидний ойлголтыг шинэчилж байна.
Дэлхийгээс 65 сая гэрлийн жилийн зайд орших DF2, DF4, DF9 нэртэй гурван галактик нь ердийн галактикуудаас эрс ялгаатай, бүдэг гэрэлтсэн “сүнсэрхэг” шинж чанартай болохыг одон орон судлаачид тогтоожээ. Йелийн их сургуулийн астрофизикч Майкл Кэйм тэргүүтэй судлаачид дуран авайнуудын тусламжтайгаар эдгээр галактикийн массыг оддын хөдөлгөөнөөр тодорхойлж үзэхэд, тэдгээрт харанхуй матер тун бага байгаа нь илэрсэн байна. Ихэнх галактик харанхуй матерын нөлөөгөөр тогтож, оддын үүсэлд шаардлагатай таталцлыг авдаг бол эдгээр галактик нь ердийн матерын маш бага хэмжээгээр бүрэлдсэн байх магадлалтай ажээ.
The Astrophysical Journal сэтгүүлд 2026 оны зургадугаар сард хэвлэгдсэн судалгаанд дурдсанаар, эдгээр галактик нь хоёр ердийн галактик мөргөлдсөний улмаас үүссэн байж болзошгүй гэсэн таамаглалыг дэвшүүлжээ. Мөргөлдөөний үед тэдгээрийн хий болон тоос зэрэг ердийн матер нь хоорондоо бөөгнөрч, харин харанхуй матер нь ямар ч саадгүйгээр нэвтрэн гарч одсон байна. Энэхүү үйл явцын үр дүнд харанхуй матергүй шинэ галактикууд үүсэж, од шинээр үүсгэхэд хүндрэлтэй нөхцөл байдалд орсон байх магадлалтай.
Энэхүү судалгаа нь харанхуй матерыг зөвхөн таталцлын хүчний өөрчлөлт гэж үздэг онолуудыг үгүйсгэж байна. Хэрэв харанхуй матер нь физик биет бус, зөвхөн таталцлын хуулийн өөрчлөлт байсан бол ийм байдлаар тусгаарлагдах боломжгүй байх байсан гэж судлаачид үзэж байна. Ийнхүү харанхуй матергүй галактикууд олдсон нь харанхуй матер нь бодит физик шинж чанартай болохыг нотлох бас нэгэн баримт болж байна.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
The original version of this story appeared in Quanta Magazine.
About 65 million light-years from Earth, three galaxies don’t look quite right. They aren’t whirlpools bursting with light, but pallid objects dimly illuminated by a smattering of stars. “They have this ghostly appearance,” said Michael Keim, an astrophysicist at Yale University. And this isn’t even the weirdest thing about them.
Dark matter is the invisible glue that keeps the largest structures in the cosmos together. It draws ordinary, visible matter toward it, allowing stars to form and keeping the stelliferous limbs of galaxies from flying off. “Almost all galaxies are dominated by dark matter,” said Shyam Balaji, a theoretical physicist at King’s College London.
But these three diffuse galaxies, known as DF2, DF4, and DF9, have left astronomers stunned. After using a suite of telescopes to estimate their masses—using the motions of their stars as a proxy—the researchers found that all three have little dark matter. Instead, a pittance of ordinary matter alone must have forged their small selection of stars. How could these rule-breaking galaxies have formed?
A paper published in June 2026 in The Astrophysical Journal offers a potential solution. Once upon a time, two regular galaxies collided. Their ordinary matter—their gas and dust—swirled about and got clumped up. But the dark matter passed right through and continued on, like a specter passing through a wall. The cosmic pileup left behind three new galaxies, each bereft of dark matter, each left to struggle to form a new batch of stars.
It’s a convincing explanation for many experts—one that, crucially, may tell us something about the mystery of dark matter.
Some scientists have suggested that dark matter, which has yet to be directly detected, may not exist. Instead, they propose that a tweak to our understanding of the gravitational force might explain various features of the universe.
These bizarre galaxies pour cold water on that idea. “What this is showing is that dark matter is … not just a modification of gravity,” said Keim, who is an author of the new study. If you segregate ordinary matter from dark matter, you’d expect that the dark-matter-lacking galaxies would struggle to form stars—and that’s what DF2, DF4, and DF9 show.
That suggests, as many have suspected for some time, that dark matter is a physical thing. “The absence of dark matter is, in a way, some evidence of dark matter, which is ironic,” Balaji said.
