Неандертальчууд яагаад мөхсөн бэ гэдэг асуулт хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн том нууцуудын нэг байсаар ирсэн. Олон жилийн турш судлаачид тэднийг Homo sapiens-тэй хийсэн тэмцэл, мөргөлдөөний явцад устсан эсвэл цаг уурын өөрчлөлтөд дасан зохицож чадаагүй гэж таамагладаг байв. Гэвч 2022 онд хийгдсэн судалгаагаар тэдний мөхлийн шалтгаан нь байлдааны талбар дахь ялагдал бус, харин бидний өвөг дээдэстэй “нэгдэж, ууссан” явдал байж магадгүй гэсэн шинэ таамаглал дэвшүүлжээ.
Homo sapiens болон неандертальчуудын геномыг судалснаар Африкаас гаралтай бус орчин үеийн хүмүүсийн геномын ойролцоогоор 2 хувь нь неандертальчуудаас гаралтай болох нь тогтоогдсон. Харин Африкийн иргэдийн геномд энэ үзүүлэлт 0.3 хувьтай байдаг нь 60,000-90,000 жилийн өмнө Homo sapiens тивийг орхисны дараа хоёр бүлэг хоорондоо үр удамтай болсныг баталж байна. Гэвч нэгэн сонирхолтой зүйл нь неандертальчуудын ДНХ-ээс Homo sapiens-ийн генийн ул мөр олдоогүй явдал юм.
Лондоны Байгалийн түүхийн музейн судлаачид энэхүү нэг талын генийн солилцооны шалтгааныг судалж байна. Тэдний үзэж буйгаар неандертальчууд Homo sapiens-ийн бүлэгт байнга уусч, тэдэнтэй гэр бүл болж байсан нь неандертальчуудын өөрсдийнх нь популяци аажмаар цөөрч, улмаар бие даасан төрөл зүйл байхаа болиход хүргэсэн байх магадлалтай аж. Өөрөөр хэлбэл, тэд хүчээр устгагдаагүй, харин Homo sapiens-ийн популяцид аажмаар шингэн алга болжээ.
Хэрэв неандертальчууд өөрсдийн популяци дотор биш, давамгайлах тоо толгойтой Homo sapiens-тэй байнга үр удамтай болж байсан бол тэдний цөөн тооны бүлгүүд оршин тогтнолоо хадгалж үлдэх боломжгүй юм. Энэхүү таамаглал нь яагаад неандертальчуудын ДНХ-д манай өвөг дээдсийн ул мөр харьцангуй бага байгааг тайлбарлаж болох бөгөөд хүн төрөлхтний хувьслын түүхийг илүү энх тайванч, гэхдээ сонирхолтой өнцгөөс харах боломжийг олгож байна.
