Канад улсын Юкон мужид орших Каркросс хэмээх газар ердөө 2.6 квадрат километр талбайг эзлэх элсэн манхан байдаг бөгөөд үүнийг нутгийн иргэд болон жуулчид “дэлхийн хамгийн жижиг цөл” хэмээн нэрлэдэг. Гэвч шинжлэх ухааны үүднээс авч үзвэл энэ нь жинхэнэ цөл биш бөгөөд маш өвөрмөц тогтоцтой элсэн манхан юм.
Газар зүйн тодорхойлолтоор жилд 250 мм-ээс бага хур тунадас ордог бүсийг цөл гэж үздэг бол Каркросс орчимд жилд дунджаар 270 мм тунадас унадаг байна. Хэдийгээр “борооны сүүдэр” буюу өндөр уулсаар хаагдсан бүсэд оршдог тул харьцангуй хуурай боловч техникийн хувьд цөлийн ангилалд багтдаггүй. Энэхүү элсэн манхан нь 10,000 гаруй жилийн өмнө мөсөн голын нуурууд ширгэж, салхины нөлөөгөөр элс хуримтлагдсанаар үүссэн түүхтэй.
Каркросс гэх нэр нь тухайн бүс нутаг “цаа бугын гаталж өнгөрөх газар” байсантай холбоотой бөгөөд эрт дээр үеэс нүүдлийн амьтдын гол бэлчээр байсаар иржээ. Өдгөө энэ газар нь аялал жуулчлалын томоохон төв болон хувирч, зуны улиралд элсэн дээгүүр квадроциклээр аялах, өвлийн цагт цана болон сноубордоор гулгах боломжтой адал явдалт спортын талбар болоод байна.
Гэсэн хэдий ч байгаль орчны мэргэжилтнүүд хүний хэт их оролцоо болон аялал жуулчлалын нөлөөгөөр Каркроссын эмзэг экосистем алдагдаж байгааг анхааруулж байна. Тус бүсэд зөвхөн тэнд л ургадаг ховор төрлийн ургамлууд байдаг бөгөөд байгалийн энэхүү өвөрмөц тогтцыг хэвээр хадгалан үлдэх нь Юкон мужийн байгаль хамгааллын чухал зорилтуудын нэг болоод байгаа юм.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
