Европын холбоо хиймэл оюун ухааны “гигафабрик” байгуулах төлөвлөгөөгөө танилцуулахаар бэлтгэж буй хэдий ч эдгээр байгууламжийг ашиглах дотоодын салбар бараг байхгүй байгааг шинжээчид онцолж байна.
Европын холбоо хиймэл оюун ухааны дэд бүтцэд 20 гаруй тэрбум евро (23.5 тэрбум доллар) зарцуулах төлөвлөгөөгөө албан ёсоор зарлахаас өмнө хатуу шүүмжлэлд өртөөд байна. Европын Комиссын ерөнхийлөгч Урсула фон дер Ляйен энэхүү төлөвлөгөөг хоёрдугаар сард анх танилцуулсан бөгөөд АНУ-ын өргөн хүрээтэй тооцоолох төслүүдэд өгөх ЕХ-ны хариу арга хэмжээ гэж тодорхойлж байсан. Уг төсөл нь дөрөв, таван мега байгууламж барих агуулгатай бөгөөд саналын албан ёсны хүсэлтийг энэ хавар гаргахаар төлөвлөж байна.
Гэвч уг төсөл хууль тогтоогчдын зүгээс эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Германы Ногоонуудын намаас Европын парламентад сонгогдсон гишүүн Сергей Лагодинский “Эдгээр гигафабрикийг ямар бизнесийн зориулалтаар ашиглах талаар надад хэн ч тайлбарлаж чадсангүй” гэж Politico сонинд мэдэгдсэн байна. Түүний хэлснээр, асуултад хариулсан хүмүүс зүгээр л “Европт илүү их тооцоолох хүчин чадал хэрэгтэй” гэж хэлэхээс хэтэрдэггүй, ямар зорилгод ашиглах нь тодорхой бус байдаг ажээ.
Брюссельд төвтэй судалгааны төвийн судлаач Николета Кёсовска эдгээр өгөгдлийн төвүүдийг “цөл дунд босгосон сүм хийдүүд” хэмээн дүрсэлжээ. Түүний тэмдэглэснээр, Европт ийм дэд бүтцийг ашиглах чадвартай ганцхан компани буюу Францын Mistral хэмээх стартап байгаа бөгөөд тус компани өөрийн өгөгдлийн төвүүдийг аль хэдийн барьж эхэлсэн байна. Европын Комиссын төлөөлөгч энэ төлөвлөгөөг өмгөөлөн, Европ бусад тивээс хараат байдалд орохоос сэргийлэхийн тулд тооцоолох тусгаар тогтнолтой байх ёстой гэж тайлбарлажээ.
Энэ эргэлзээ нь дэлхий нийтэд хиймэл оюуны салбарт хэт их хөрөнгө оруулалт хийж байгаа талаарх илүү өргөн хүрээний санаа зовнилын дэвсгэр дээр гарч байгаа юм. Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft компаниуд энэ онд хиймэл оюуны дэд бүтцэд нийт 725 тэрбум доллар зарцуулах төлөвлөгөөтэй гэж мэдээлэгдэж байна. Нью-Йоркийн их сургуулийн нэрэмжит профессор Гари Маркус энэхүү зардлыг “түүхэн дэх капиталын хамгийн том буруу хуваарилалт” хэмээн нэрлэжээ. Технологийн шинжээч Эд Зитроны хэлснээр, ихэнх хиймэл оюуны стартапууд алдагдалтай ажиллаж, өгөгдлийн төвийн зээлийн ихэнх гэрээ “хог” зэрэглэлд орсон нөхцөлд эдгээр төслийн эдийн засгийн үндэслэл “утгагүй” болоод байна.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
Brussels is set to announce plans to build massive computing hubs while critics stress there is almost no domestic artificial intelligence industry to use them
The EU’s plan to spend over €20 billion ($23.5 billion) on AI gigafactories has drawn sharp criticism ahead of its formal launch as lawmakers and experts question whether there is any real demand for the facilities.
European Commission President Ursula von der Leyen first outlined the plan in February 2025 as the EU’s answer to large-scale US computing projects. It involves building four or five mega facilities with a formal call for proposals set for this spring.
However, the project has been met with pushback from lawmakers. “Nobody could explain to me what is the business case they are planning with these gigafactories,” German Greens MEP Sergey Lagodinsky has said.
“I talked to some who are saying: ‘we just need more compute in Europe.’ But then, when I ask them, ‘what for?’ They say ‘it doesn’t matter, we just need more compute.’” Lagodinsky was quoted as saying by Politico.
It is also unclear who the facilities would be used by, according to Nicoleta Kyosovska, a research assistant at a Brussels-based think tank. She described the planned datacenters as “cathedrals in the desert,” noting that Europe has only one AI company capable of using such infrastructure – the French startup Mistral, which is already building its own data centers.
A Commission spokesperson has defended the plan by arguing that Europe requires computing sovereignty to avoid dependence on other continents.
The skepticism comes amid broader concerns over global AI overspending. Alphabet, Amazon, Meta, and Microsoft reportedly plan to spend a combined $725 billion this year on AI infrastructure.
However, Gary Marcus, a professor emeritus at New York University, has described the planned spending as the “greatest capital misallocation in history.” Tech analyst Ed Zitron has also noted that the economics of data centers “do not make sense” given that most AI startups are unprofitable and the majority of data center credit deals are rated junk grade.
Meanwhile, consumers have also been venting their anger over the global chip crisis sparked by overzealous AI development plans.
“The reason why RAM has become four times more expensive is that a huge amount of RAM that has not yet been produced was purchased with non-existent money to be installed in GPUs that also have not yet been produced, in order to place them in data centers that have not yet been built, powered by infrastructure that may never appear, to satisfy demand that does not actually exist and to obtain profit that is mathematically impossible,” software engineer Jatin K Malik surmised.
