Трампын засаг захиргаа Саудын Араб улсад цөмийн эрчим хүчний технологи хуваалцах тухай маргаан дагуулсан хэлэлцээрийг Конгресст өргөн барихаар бэлтгэж байна.
АНУ-ын засаг захиргаа Саудын Араб улсад олон тэрбум долларын өртөгтэй иргэний зориулалттай цөмийн эрчим хүчний салбарыг хөгжүүлэхэд нь туслах “123-р гэрээ”-г ойрын өдрүүдэд Конгресст танилцуулахаар төлөвлөж байна. Энэхүү гэрээнд Эрчим хүчний сайд Крис Райт болон Саудын Арабын Эрчим хүчний сайд, хунтайж Абдулазиз бин Салман нар гарын үсэг зуржээ.
Уг хэлэлцээрт урьд өмнө АНУ-ын холбоотнуудтай байгуулж байсан гэрээнүүдэд тусгагддаг цөмийн зэвсэг үл дэлгэрүүлэх гол хязгаарлалтууд ороогүй байгаа нь шүүмжлэл дагуулж байна. Тухайлбал, уг баримт бичигт уран баяжуулах болон ашигласан цөмийн түлшийг дахин боловсруулахыг хориглодог “Gold Standard” буюу алтан стандарт, мөн Олон улсын цөмийн энергийн агентлаг (IAEA)-т цөмийн байгууламжуудыг шалгах өргөн эрх олгодог “Нэмэлт протокол” багтаагүй аж.
Саудын Арабын угсаа залгамжлах хунтайж Мохаммед бин Салман өмнө нь Иран улс цөмийн бөмбөг бүтээх тохиолдолд Саудын Араб ч мөн адил алхам хийх болно гэж мэдэгдэж байсан нь бүс нутгийн аюулгүй байдлын болгоомжлолыг нэмэгдүүлж байна. АНУ-ын хууль тогтоогчид уг гэрээг хүлээн авснаас хойш 90 хоногийн дотор хэлэлцэх бөгөөд хэрэв гэрээг зогсоохыг хүсвэл Конгресс хамтарсан тогтоол баталж, ерөнхийлөгчийн хоригийг гуравны хоёр хүрэхгүй саналаар давах шаардлагатай болно.
Тус гэрээ нь уран баяжуулах зэрэг цөмийн түлшний мөчлөгийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдэд хамтран ажиллах эрх зүйн хүрээг бүрдүүлж байгаа боловч АНУ-аас уран баяжуулах технологи шилжүүлэхийг албадуулахгүй юм. АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубиог оролцуулан Ардчилсан болон Бүгд найрамдах намын зарим гишүүд өмнө нь цөмийн хамтын ажиллагааны гэрээнүүдэд хатуу хяналт, хязгаарлалт байх ёстой гэсэн байр суурийг илэрхийлж байв.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
President Donald Trump’s administration is preparing to send Congress a controversial nuclear agreement with Saudi Arabia that would leave out key safeguards designed to make it harder for the kingdom to develop a nuclear weapon, according to two people familiar with the matter.
The proposed deal, expected to be submitted within days, would clear the way for U.S. companies to help Saudi Arabia build a multibillion-dollar civilian nuclear energy industry. But unlike previous U.S. nuclear agreements with some allies, it would not include restrictions that critics say are vital to preventing nuclear weapons development.
The agreement, known as a “123 Agreement” under the U.S. Atomic Energy Act, was signed by Energy Secretary Chris Wright and Saudi Energy Minister Prince Abdulaziz bin Salman after a preliminary accord reached in Riyadh last year, the sources said. The White House and Energy Department did not respond to requests for comment.
According to the sources, the deal does not include the so-called “Gold Standard,” which bars countries from enriching uranium or reprocessing spent nuclear fuel—two technologies that can be used to produce fuel for civilian reactors but also provide pathways to building nuclear weapons.
The agreement also omits the “Additional Protocol,” an international safeguard that gives the International Atomic Energy Agency broader authority to inspect undeclared nuclear sites.
One of the sources said the proposed agreement creates a legal framework that could allow cooperation on parts of the nuclear fuel cycle, including uranium enrichment, although it does not require the United States to transfer enrichment technology.
The missing safeguards are likely to fuel concerns in Congress because Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman has previously linked the kingdom’s nuclear ambitions to Iran.
In a 2018 interview with CBS, the crown prince said Saudi Arabia did not want a nuclear bomb but added: “Without a doubt, if Iran developed a nuclear bomb, we will follow suit as soon as possible.”
Saudi Arabia has also repeatedly insisted it should retain the right to enrich uranium—a position the United Arab Emirates rejected when it accepted the tougher “Gold Standard” as part of its 2009 nuclear cooperation agreement with Washington.
Once the agreement reaches Congress, lawmakers will have about 90 legislative days to review it. Blocking the deal would require Congress to pass a joint resolution and override any presidential veto with a two-thirds majority.
Democrats and some Republicans have long argued that any U.S.-Saudi nuclear agreement should include strict nonproliferation safeguards. Among them was Marco Rubio, now Trump’s secretary of state, who previously called for tougher restrictions while serving in the Senate.
