Эртний Египетийн муммиас кокаин, никотин, THC-ийн ул мөр олдсон нь эртний хүмүүсийн хоорондын харилцаа, бодисын хэрэглээний талаарх маргаантай асуултыг дахин сөхөв.
1990-ээд онд Германы токсиколог Светлана Балабанова тэргүүтэй судлаачид эртний Египетийн муммиас кокаин, никотин, THC-ийн ул мөр илрүүлсэн гэж мэдэгдсэн нь олон эрдэмтдийн эргэлзээг төрүүлсэн. Кокаин нь Өмнөд Америкийн кока ургамлаас гаралтай бөгөөд тэндхийн уугуул иргэд мянга мянган жилийн турш хэрэглэж ирсэн бодис юм. Гэвч кока ургамал Европт Испанийн колоничлолын дараа л тархсан гэж үздэг тул эртний Египетэд кокаин байх нь логикгүй мэт санагддаг. Балабановагийн баг 1070 оны өмнө ба 395 оны хоорондох муммиас THC болон никотиныг илрүүлсэн ч бусад судалгаанууд үүнийг баталж чадаагүй бөгөөд олон эрдэмтэд үр дүнг бохирдолтой холбон тайлбарлаж байна.
Этноботаникч Жоржио Саморинигийн үзэж байгаагаар Балабановагийн судалгаанд хяналт муу, орчин үеийн шинжлэх ухааны дэвшилтэт аргуудыг ашиглаагүй нь маргааны гол шалтгаан. Тухайлбал, хүний үсийг хэсэгчилэн шинжлэх замаар бодисын хэрэглээний хугацааг тодорхойлох боломж байгааг тэр онцолжээ. Мөн никотины ул мөр нь бохирдлоос үүдэлтэй биш байж болох ч кокаины илрэл нь ихэнх тохиолдолд эртний мумми дээр орчин үеийн бохирдлын үр дүн гэж үздэг.
Никотин нь Европын зарим ургамлаас гаралтай бөгөөд эртний Египетчүүд эдгээрийг хэрэглэж байсан байж магадгүй. Харин THC буюу каннабисын хэрэглээ нь эмнэлзүйн зориулалтаар хийгдсэн байж болох ч бусад судалгаагаар батлагдаагүй байна. Мөн эртний муммиудыг хадгалахдаа никотин агуулсан тамхины тоосыг ашиглаж байсан нь никотины ул мөрийг тайлбарлаж болох юм.
Энэхүү судалгаа нь эртний хүмүүсийн бодис хэрэглээний талаарх ойлголтыг сорьж, археологийн олдворуудыг шинжлэх аргын чухлыг дахин харуулж байна.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440324001080?via%3Dihub
https://www.iflscience.com/mummified-brains-reveal-cocaine-was-used-in-europe-soon-after-the-americas-were-conquered-75705
https://doi.org/10.1007/bf01140178
https://antrocom.net/wp/wp-content/uploads/2024/05/samorini-mummies-drugs-balabanova-revisionism.pdf
