Сүүлийн хоёр долоо хоногт АНУ, Иран болон Израиль, Ливан хоорондын түр зогсолтын мэдэгдэл олон нийтийн анхаарлыг татсан бөгөөд энэ үеэр дайнтай холбоотой мемүүд (memes) цахим орчинд урьд өмнө байгаагүйгээр өргөн тархаж байна. Цэрэгт татагдах тухай хошигнол, цэргийн сэдэвтэй шүүлтүүрүүд, Америкчуудыг Дубайд илгээж “загвар өмсөгчдийг аврах” тухай постууд олны анхаарлыг татжээ. Бүс нутгийн онцлогоос шалтгаалан мемүүдийн өнгө аяс ялгаатай байсан ч айдас, хүндрэлийг хөнгөнөөр хүлээж авах хандлага ижил байв.
Сэтгэл зүй, философийн хүрээнд айдсыг даван туулах арга хэлбэрийн нэг болох хар хошигнол нь олон зууны турш улс төрийн шог зургуудаар дамжиж ирсэн бөгөөд өнөөдөр энэ уламжлал цахим сүлжээнд хурдан тархах алгоритмтай хослон ажиллаж байна. Мемүүд нь нарийн учир утгагүй, харин танил дүр төрх, хялбар засварлах боломжтой хэлбэрээр хурдан тархдаг онцлогтой.
“Мем” гэдэг үгийг Ричард Докинс 1976 онд “The Selfish Gene” номонд анх хэрэглэсэн бөгөөд өнөөгийн интернэт орчинд мемийн амжилт нь түгээмэл, танил байх, тренд дуу хөгжимтэй хослох зэрэг хүчин зүйлсээс хамаардаг. Дундад Дорнын судлаач Адел Искандар мемийг вирус шиг тархдаг гэж тодорхойлсон бөгөөд хамгийн хурдан тархдаг мем нь заавал үнэн биш, харин хамгийн хялбар түгээмэл байдаг гэжээ.
Газар зүйн байрлал нь хошигнолын чанарт шууд нөлөөлдөг. Аюулд ойр орших хүмүүсийн хувьд мем нь илүү фаталист буюу хувь тавилантайгаа эвлэрсэн шинжтэй бол хол орших хүмүүсийн хувьд аюулыг инээдэмтэйгээр хүлээж авах боломж олгодог байна. Зарим хэрэглэгчдэд дайн нь зөвхөн цахим орчны үзэгдэл болдог бол бусдад нь шууд амьдралд нөлөөлж буй айдас, эрсдэлтэй холбоотой байдаг.
Америкийн жишээгээр, дайнтай холбоотой мэдээлэл нь ихэвчлэн “happy violence” буюу үр дагаваргүй, үзүүлэнгийн шинжтэй хүчирхийлэл хэлбэрээр дамждаг. Масс коммуникацийн профессор Сут Жалли 2001 оны есдүгээр сарын 11-ний халдлага нь орчин үеийн Америкийн дайнтай холбоотой хамгийн тод жишээ гэж үздэг бөгөөд бусад олон дайн кино, видео тоглоомын дүрслэл шиг хол зайд өрнөсөн мэтээр хүлээн авдаг байна. Тиймээс олон нийт бодит гуравдугаар дэлхийн дайны дүр төрхийг төдийлөн төсөөлдөггүй бөгөөд энэ нь зэвсэгт мөргөлдөөнийг энгийн нэгэн “контент” мэтээр хүлээн авахад хүргэж байна.
Дэлгэрэнгүйг эх сурвалжаас харах
↓Эх сурвалжийг нээх ↓
As ceasefire announcements between the US and Iran—and separately between Israel and Lebanon—dominated headlines over the past two weeks, they also prompted a look back at how war spread online: through memes.
There were jokes about conscription. Captions about getting drafted, but at least with a Bluetooth device. The song “Bazooka” went viral, with users lip-syncing to “Rest in peace my granny, she got hit by a bazooka.” Military filters followed. So did posts about Americans wanting to be sent to Dubai “to save all the IG models.”
Across the Gulf, the tone was different but the instinct was the same. Memes joked that Iran was replying to Israel faster than some person you’re thinking about. Delivery drivers were shown “dodging missiles.” “Eid fits” became hazmat suits and tactical vests.
Dark humor is one of the oldest responses to fear, a way of reclaiming control, however briefly, over events that offer none. Variations of that idea appear across psychology and philosophy, including Freud’s relief theory, which frames humor as a release of tension.
But social media changes the scale and speed of that instinct.
A joke once shared within a small community can become a global template in minutes. Algorithms do not reward depth or accuracy; they reward engagement. The memes that travel fastest are usually stripped of context, easy to recognize and simple to remix.
Middle East scholar and media analyst Adel Iskandar traces political satire back centuries, from banned satirical papyri in ancient Egypt to cartoons during revolutions and gallows humor in modern wars. “Where there is hardship, there is satire,” he says. “Where there is loss of hope, there is hope in comedy.”
That tradition still exists online. But today it is fused with recommendation systems designed to keep attention moving.
Memes Spread Faster Than Facts
The word “meme” was coined by Richard Dawkins in his 1976 book The Selfish Gene, where he described how ideas replicate like genes. On today’s internet, replication follows platform logic.
Fitness means generality. A meme does not need to be accurate. It needs to feel familiar. It needs the right format, paired with trending audio and the right emotional shorthand.
“A meme is like a virus,” Iskandar says. “If it doesn’t travel, it’ll die.”
The most visible response online is not always the truest one. It is often just the easiest to spread. And once context disappears, one crisis can start to resemble any other.
Geography shapes humor too and adds another level of tension. “If you live far away from the threat, you’re capable of producing content that ridicules it with an element of safety,” says Iskandar. “Whereas if you happen to be within close proximity, it is more of a fatalism.”
That divide matters. For some users, war exists mainly as mediated spectacle: clips, edits, graphics, headlines, and reaction posts. For others, it is sirens, uncertainty, disrupted flights, rising prices, and messages checking who is safe.
The same meme can function as entertainment in one country and emotional survival in another. Take the American experience of violence, which Sut Jhally, professor of communication at the University of Massachusetts Amherst, says “is very mediated.”
What much of the Western world has consumed instead is what cultural critic George Gerbner called “happy violence”: spectacular, consequence-free, and detached from the aftermath.
Jhally argues that the September 11 attacks remain the defining modern American experience of war-adjacent political violence. Much else has been cinematic: distant invasions, blockbuster destruction, video-game logic, apocalypse franchises.
The teenager from the Midwest joking about being drafted is drawing from zombie films and superhero apocalypses. “There is almost no discussion about what an actual Third World War would look like,” he says. “People do not have a perception of what that really looks like.”
